Радикализм – қоғамдық сананың ауруы ретінде

Қоғамның дамуы – тек экономикалық көрсеткіштермен өлшенбейді. Нағыз өркендеу адамның ой-санасының ашықтығына, мәдениетінің биіктігіне, рухани құндылықтарға деген құрметіне байланысты. Бірақ адамзат тарихына қарасақ, қоғамды алға емес, кері сүйрейтін құбылыстар да аз емес. Соның ең қауіптілерінің бірі – радикализм. Ол адам санасын улап, ортақ құндылықтарды жоққа шығарып, қоғамды ыдыратуға әкеледі. Радикализм – жай ғана теріс пікір немесе әдеттегі қақтығыс емес, ол – қоғамдық сананың дерті, қауіпті індеті.

Радикалдық көзқарастың пайда болуы кездейсоқ құбылыс емес. Оның тамыры көбіне әлеуметтік әділетсіздікке, білім мен тәрбие олқылығына, діни немесе саяси сауатсыздыққа барып тіреледі. Өз ойына сенімді, дүниетанымы кең адам ешқашан шектен шыққан ұранға ермейді. Ал рухани іргетасы әлсіз жан жалған уағыздың жетегінде кетіп, қоғамға жат идеяларға оңай беріледі. Бұл жерде ең қауіптісі – радикализмнің дін арқылы таралуы. Дін – адамды имандылыққа, ізгілікке бастайтын құндылық. Алайда оны теріс түсіндіру, біржақты қарау, төзімсіздікке шақыру қоғамдық сананы улайды.

Қазақстан – зайырлы мемлекет. Біздің басты ұстанымымыз – әрбір азаматтың діни сеніміне құрметпен қарау, құқықтарын қорғау. Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезін өткізу арқылы Қазақстан жаһанға татулық пен келісімнің үлгісін көрсетті. Дегенмен, сырттан келетін радикалды ағымдардан сақтану – бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі. Әсіресе жастар арасында діни сауатсыздық пен интернет арқылы таралатын жалған уағыздар қауіп төндіруде. Бұл – тек жеке адамның емес, бүкіл қоғамның мәселесі.

Радикализмнің зияны тек рухани салада ғана емес, қоғамдық тәртіпке де тікелей қатысты. Ол заңды мойындамауға, мемлекетке қарсы шығуға, қоғамның тыныштығын бұзуға итермелейді. Радикалдық идеяны қабылдаған адам төзімділікті жоғалтып, өзгелерді жау көреді. Мұндай көзқарас қоғамдағы бейбітшілік пен келісімді бұзады, әлеуметтік алауыздыққа жол ашады. Сондықтан радикализмге қарсы күрес тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл халықтың ортақ ісіне айналуы тиіс.

Бұл күресте ең қуатты қару – білім мен тәрбие. Жастарға сапалы білім беру, сын тұрғысынан ойлау дағдыларын қалыптастыру, дәстүр мен мәдениетке сүйенген рухани тәрбие беру – радикализмнің алдын алатын ең сенімді жол. Әрбір мектеп пен жоғары оқу орны тек білім беріп қана қоймай, адамгершілік пен толеранттылықты қалыптастыратын тәрбие ошағы болуы қажет. Отбасы да бұл істе маңызды рөл атқарады. Өйткені бала ең алдымен әке-шешесінен өмірлік құндылықтарды үйренеді.

Тарих бізге үлкен сабақ береді. Қиын кезеңдерде – ашаршылықта, соғыста, қуғын-сүргінде халық тек бірлік пен түсіністіктің арқасында аман қалды. Демек, біздің болашағымыз да өзара қолдау мен сыйластыққа негізделуі тиіс. Радикализмге қарсы иммунитет қалыптастыру үшін өткеннің тағылымын бүгінгі жастарға жеткізіп, болашаққа сеніммен қадам жасауымыз қажет.

Радикализм – уақытша дауыл емес, қоғамға тұрақты сын. Бірақ бұл сынақтан сүрінбей өту үшін әр азаматтың ойы ашық, жүрегі таза, жауапкершілігі жоғары болуы шарт. Қоғамдық санада бірлік, өзара құрмет, төзімділік үстемдік құрса ғана радикализмнің тамырына балта шаба аламыз. Әрбіріміз осы жауапкершілікті сезініп, қоғамның рухани денсаулығын сақтауға үлес қосқанда ғана Қазақстанның бейбіт болашағы баянды болмақ.

Н.Қалқаман,

Облыстық ақпараттық-түсіндіру тобының мүшесі.