Радикалдардың қолындағы интернет: қоғам үшін сын-қатер

Интернеттегі радикалды идеялармен күресудің қиындығы оның еркіндігінен, ашықтығынан (қол жетімділігінен) және желіге енген ақпараттың үнемі жаңаруынан туындайды.

Егер өз құндылықтар иерархиясы болса, бұл қасиеттерді деструктивті идеологтарға қарсы қоюға да болады. Тиімді күресу үшін қоғамның неғұрлым берекелі, адамгершілікті және дамыған болғаны қажет.

Өзінің үгіт-насихаты үшін су жаңа технологияларды қолдануда ең үлкен жетістіктерге «ДАЕШ» жүйеге қарсы топтасуы жетті. Ақпараттық соғыс арсеналымен жабдықталған ол қоғамға деген озбырлық көрсету, жеке тұлғаға зорлық жасау және оның психикасын бұзу мақсатында адамды объективті шындықтан алшақтату тактикасы мен стратегиясын желіде ұсынды.

Тиісінше, біздің алдымызда қоғамдық құндылықтар мен басымдықтар жүйесін нығайту міндеті тұр. Мысалы, араб әлемінде жаудың жалған діни тұжырымдамаларын сыни тұрғыдан түсінетін графика жағынан қарапайым мультфильмдер сериясы шығарылды.

Қазақстанның азаматтық қоғамы өз жауабын әзірледі – қоғамдық бірлестіктер барлық қоғамдық сегменттерде кәсіби-ғылыми форматта радикалды ағымдарға қарсы іс-қимыл бойынша идеологиялық жұмысты ілгерілмелі жүргізуде. Зайырлы аудиторияда діни сауаттылықты арттыру бойынша семинарлар өткізу кезінде діни практиканы орындауға шақыру жүргізілмейді.

Интернеттің еркіндігі цензураның кемшілігін білдіреді, сондықтан одан келетін барлық ақпаратты тексерілмеген – виртуалды деп санау дұрыс болады. Басқа елдердің либералды ақпараттық саясаты радикалды элементтерге олардың интернет-сегменттерінде ақпаратты еркін таратуға мүмкіндік береді. Барлық сайттар заңды түрде бұқаралық ақпарат құралдарына теңестірілген Қазақстанда діни-саяси насихаттың ықпалына түсу қаупі жойылған.

Ашықтық (қол жетімділік) интернет-қоғамдастықтың кез-келген қатысушысы онда ақпарат таратушы бола алатындығының көрсеткіші болып табылады. Қоғамдағы позициясы мен рөлі бойынша айқындалмаған жеке тұлға априори сенімді тұлға бола алмайды. Алайда, халықтың атеистік өткені мен діни көзқамандығы оған дәстүрлі ислам өкілін «радикалдан» ажыратуға мүмкіндік бермейді.

Біздің аз білушілігіміз мол даналыққа айналуы керек: біз өзімізге дін туралы бірдеңе білмейтінімізді мойындауымыз керек (бұл объективті факт және ол бізді қымсынбау керек) және біз ең сенімді және жан-жақты ақпарат алатын дереккөзді табуымыз керек. Бұл интернеттегі жалған ғалымдар емес екені де анық.

Сондықтан біз деструктивті уағызға айналуы мүмкін сұхбатты кідіртейік. Біз ақиқат өмірге – діни бірлестіктердің ресми өкілдеріне іздеуге барайық. Біздің егемендігімізге біраз жыл болды, бірақ ғылым алға жылжуда: теология деген ғылыми мамандығы ашылды, ол шындықты дін (әр түрлі конфессиялар) тұрғысынан зерттеуге арналған және бұл өз жемісін береді. Егер шынымен маңызды нәрсеге жеткілікті уақыт берсек, нәтижесі уақытында келеді.

Құқық қорғаушы Юрий Гусаков біздің құқықтарымызды бізге табақшада ешкім әкелмейтінін әрқашан айтып ескертеді. Біз дәл осы ождан бостандығына лайық екенімізді өзіміз дәлелдеуіміз керек. Жалпы желідегі (және тек онда ғана емес) кез-келген диалог барысында өзіңе тіпті үндемеуге, еркін болуға және бос пікірталасқа түспеуге мүмкіндік беруің керек, өйткені виза-а-ви үш «ақиқат» түріндегі сендірерлік дәлелдерге ие, ол сіздерге оларды қайталанатын күйтабақ ретінде таратады. Біз басқа адамдардың сенімдері үшін жауап бермейміз.

Сондықтан ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау және өзіңізді деструктивті контенттен қорғану интернет желісін пайдаланудағы ең маңызды міндет болып табылады. Мысалы, ауызша сөйлеу жазбаша сөйлеумен салыстырғанда гипноздық әсер етуі мүмкін екенін ескеру қажет. Егер әулие, терең қасиетті мағынаны білдіретін ретінде байланыстырылған элементтері бар бейнеқатар немесе, керісінше, адамгершілікке қарсы негіздемесі бар суреттер қоссаңыз, олар дәл жүрекке дендеп енеді.

Адамның жоғары қадір-қасиеті мен ар-намыс сезімдері ғана өшпенділік пен араздық тіліне қарсы тұруға көмектеседі. Билік – ресурстарды біріктіріп жинайтын және оларды халықтың игілігі үшін бөлетін қоғамдық дамудың маңызды элементі, ал биліктің жетіспеушілігі қоғамдық құрылымның кері кетуіне апарады, қол жеткізілген нәтижелерден бірнеше жылға бұрын лақтырады. Қоғамдағы әрбір адамға бәрін бірден – құтылыс, махаббат, Жұмақ – ешқандай күш жұмсамай, жай ғана компьютер тінтуіріндегі батырманы басу арқылы алуға деген азғырынды жеңу үшін ең алдымен өзіне билік қажет.

Үлкен даналық аян білім ең жақын адамдардан тарайтынында, ал нағыз рухани тәлімгерлер оқушылардың таңдауына өте мұқият қарайды. Толық түсінуге қол жеткізу үшін дін оқуының мағыналарын ауыздан-ауызға жеткізу маңызды. Діни тәртіптердің бірі бойынша кітаптың болуы қорғанудың жеткіліксіз шарасы – оны жатқа білу керек. Бұл шынайы білімді берудің ұлы еңбегі, ол бүкіл өмірді қамтиды.

Шынайы діни өмір интернетте емес, еркін ойланған таңдауда, басқа діндар адамдармен ерікті түрде бірігуде, жергілікті діни қауымдастыққа қызмет етуде, жақсылыққа шақыруда біртіндеушілікте. Өйткені, бізді қоғаммен рухани байланыстыратын жақсы нәрселер неғұрлым көп болса, қайғылы оқиғалардан аулақ болу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады.

Розалия Хусаинова